Inloggen

Deuterium
vwo 2023, 2e tijdvak, opgave 2




Vraag 8

In de opgave staat dat een deuteriumkern fuseert met een proton. Dit betekent dat links van de pijl een deuteriumkern en een proton staan. Optellen van massa- en ladingsgetal (atoomnummer) geeft dan een atoomkern met massagetal 3 en atoomnummer 2 (helium)

21H + 11p → 32He

Vraag 9

De Dα-lijn hoort bij de overgang van n=3 (2e aangeslagen toestand) naar n=2 (1e aangeslagen toestand). Voor de bijbehorende energiesprong vinden we

ΔE = E3 - E2

ΔE = -k/32 - -k/22

ΔE = k · (-1/32 - -1/22)

ΔE = k · (-1/9 - -1/4)

ΔE = k · (-4/36 + 9/36)

ΔE = k · 5/36

ΔE = 13,609 · 5/36

ΔE = 1,890139 eV

Omgerekend van elektronvolt naar Joule is dit

ΔE = 1,890139 · 1,60218·10-19 = 3,028343·10-19 J

Met de formule voor fotonenergie (Ef = h·c/λ) vinden we dan

λ = h·c / Ef

λ = 6,62607·10-34 · 2,997925·108 / 3,028343·10-19

λ = 6,559515·10-7 m

Afgerond is dit een golflengte van 655,95 nm.

Vraag 10

In plaats van een Dα van 655,95 nm wordt een golflengte van 656,14 nm gemeten. De lijn is dus naar het rood (grotere golflengtes) verschoven door het Dopplereffect. Roodverschuiving betekent dat de Orionnevel van ons af beweegt. Voor de grootte van de verschuiving (Δλ) vinden we

Δλ = 656,14 - 655,95 = 0,19 nm

Dit zijn twee significante cijfers vanwege de regels voor afronden bij optellen en aftrekken. Invullen van de formule voor dopplerverschuiving geeft

v = c · Δλ/λ

v = 2,9979·108 · 0,19/655,95 = 86836 ms-1

Afgerond op twee cijfers (vanwege Δλ) is dit een snelheid van 8,7·104 ms-1.

Vraag 11

Zie afbeelding hieronder: Het spectrum van Dα wordt opgeteld bij het spectrum Hα. Dit is de reden dat het 'bobbeltje' in het spectrum ontstaat. De totale intensiteit van Dα is dus het oppervlak van het blauwe gebied tussen het bobbeltje en de doorgetrokken grafiek van Hα.

Vraag 12

Als de hoeveelheid deuterium met een factor 2 zou afnemen in 15 miljard jaar zou de halveringstijd 15 miljard jaar zijn. Als het in die tijd zou zijn afgenomen met een factor 3 is de afname sneller en is de halveringstijd korter dan 15 miljard jaar. De ondergrens voor de halveringstijd hoort dus bij de afname met een factor 3. Voor de hoeveelheid deuterium geldt

N(t) = N0·½t/t½

Bij een afname met een factor 3 geldt in 15 miljard jaar geldt

⅓ = ½15·109/t½

Aan beide kanten de ½log nemen geeft

½log ⅓ = 15·109/t½

De logaritme met grondtal ½ rekenen we uit met log ⅓ / log ½ = 1,58496.

1,58496 = 15·109/t½

t½ = 15·109 / 1,58496

t½ =9,46395·109 jaar

Afgerond is dit een halveringstijd van 9 miljard jaar.










deuterium2023-1



Vraag over "Deuterium"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Deuterium

Op woensdag 29 apr 2026 om 17:14 is de volgende vraag gesteld
Hoi, ik begrijp bij vraag 11 niet helemaal waarom je dan alleen de oppervlakte van de bolletje pakt en niet heel de oppervlakte van onder dat bolletje? Want als je de intensiteit van waterstof zou bepalen, pak je toch ook heel de oppervlakte onder de piek?

Erik van Munster reageerde op woensdag 29 apr 2026 om 17:48
Het oppervlak onder het bobbeltje hoort bij Hα. Alleen het gedeelte dat “extra” bovenop het Hα-spectrum zit hoort bij Dα.


Op zaterdag 17 mei 2025 om 16:31 is de volgende vraag gesteld
Hoi,
wat bedoelen ze met ondergrens bij vraag 12? En hoe komen ze aan 1/2 en 1/3? En dat factor heeft toch niks met de beginhoeveelheid en de N te maken?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 17 mei 2025 om 16:58
Er staat in de vraag dat elke 15 miljard jaar de hoeveelheid deuterium afneemt met een factor tussen de 2 en de 3.

Stel dat het afneemt met een factor 2. Dan is de halveringstijd dus: 15 miljard jaar (want halveringstijd betekent de tijd waarin het met een factor 2 afneemt)

Stel dat het afneemt met een factor 3. Dan is het meer afgenomen dan een halvering. De tijd dat het gehalveerd is is dan al voorbij en de halveringstijd is dan dus korter dan 15 miljard jaar.

Dit betekent dat de ondergrens van de halveringstijd waar ze het over hebben hoort bij een afname met een factor 3 in 15 miljard jaar.


Op donderdag 1 mei 2025 om 19:04 is de volgende vraag gesteld
Hi! voor vraag 12, waarom word factor 3 gebruikt als N(0) en hoe is N(t) 1 geworden?
Alvast bedankt!

Erik van Munster reageerde op donderdag 1 mei 2025 om 19:19
Gevraagd wordt de ondergrens van de halveringstijd waarbij een factor 2 tot 3 van de hoeveelheid deuterium is vervallen. Bij een kortere halveringstijd zal een grotere factor van de deuterium vervallen zijn. Gevraagd wordt dus de halveringstijd waarbij een factor 3 van de hoeveelheid deuterium is vervallen in 15 miljard jaar.

Vandaar N(t) = N(o) * 1/3

Je kunt N(0) gelijk aan 100% nemen en dan N(t) = 33% maar in het correctievoorschrift gaan ze uit van N(0) 1 en N(t) = 1/3. Komt op hetzelfde neer namelijk:

N(t) / N(0) = 1/3 = ½ ^(15 miljard / t½)


Op vrijdag 25 apr 2025 om 15:22 is de volgende vraag gesteld
Ik heb bij opdracht 9 precies hetzelfde steeds berekend maar ik kom steeds uit op 0,000000656. Ik snap niet wat er fout gaat, wordt het op de toets fout gerekend als ik als antwoord gewoon opschrijf wat er bij de vraag stond

Erik van Munster reageerde op vrijdag 25 apr 2025 om 15:51
Ik denk dat je rekenmachine niet goed staat ingesteld en niet in wetenschappelijke notatie het antwoord laat zien. Ook kun je zo niet alle cijfers op het scherm van je rekenmachine zien.

Als je een casio fx83 gebruikt: druk op

[mode] [mode] [mode] [3] [1]

Erik van Munster reageerde op vrijdag 25 apr 2025 om 15:52
Fx82


Op vrijdag 25 apr 2025 om 14:18 is de volgende vraag gesteld
Hallo!
Bij vraag 10 wordt er gezegd dat je moet afronden op 2 significant omdat je delta labda op 2 signicant afrond door die regel. Maar tussentijds mag je toch nooit afronden? Dus hoezo baseer ik het aantal significante cijfer dan op de delta labda? En wanneer mag je je tussenantwoorden wel en niet afronden/gebruiken voor significantie?
Alvast bedankt

Erik van Munster reageerde op vrijdag 25 apr 2025 om 15:47
Klopt, je rond tussentijds niet af. Maar dat doe je ook niet als je met Δλ=0,19 nm verder rekent. 0,19 is al onafgerond.

Op vrijdag 25 apr 2025 om 15:56 is de volgende reactie gegeven
ja maar 0,19 heeft dan toch een oneindig grote significantie, aangezien het precies 0,19 nm is. En sinds wanneer neem je iets wat je zelf berekent mee in significantie?

Erik van Munster reageerde op vrijdag 25 apr 2025 om 16:23
0,19 nm zijn twee significantie cijfers. Anders zou er 0,19000000… moeten staan.

In het algemeen geldt: Als je zelf iets berekent neem je altijd het hele (onafgeronde) getal mee maar onthoudt je dat het bv 2 significante cijfers heeft. Bij het afronden helemaal aan het eind bij het eindantwoord kijk je naar de significantie van al de getallen die je bij je berekening hebt gebruikt, ook de zelfberekende.


Op zondag 16 feb 2025 om 00:19 is de volgende vraag gesteld
Hoi,
Waarom is de 1e en 2e aangeslagen toestand niet gewoon n=1 en n=2 maar n=2 en n=3?

Op zondag 16 feb 2025 om 08:08 is de volgende reactie gegeven
Beetje verwarrend maar zo is het nou eenmaal met de n en de aangeslagen toestanden:

n=1 heet “grondtoestand”
n=2 heet “1e aangeslagen toestand”
n=3 heet “2e aangeslagen toestand”

Etc…


Op vrijdag 1 nov 2024 om 12:00 is de volgende vraag gesteld
Hallo,
waarom wordt het spectrum van Dα opgeteld bij het spectrum Hα? Ik begrijp helemaal niet waarom er dat bobbeltje ontstaat...

Alvast bedankt!

Op vrijdag 1 nov 2024 om 16:26 is de volgende reactie gegeven
De spectra van Hα en het (veel zwakkere) Dα worden opgeteld omdat de gaswolk zowel waterstof (H) als een klein beetje deuterium (D) bevat. Het spectrum is daarom ook een optelsom van de beide spectra.


Op vrijdag 10 mei 2024 om 16:34 is de volgende vraag gesteld
Hallo meneer,

Ik kom steeds niet uit bij opgave 9. De stappen die ik doe kloppen, maar ik kom uit op 684nm.

Hoe komt dat?

Alvast bedankt

Op vrijdag 10 mei 2024 om 20:39 is de volgende reactie gegeven
Kijk even bij de uitleg (tabje “uitleg” hierboven) en kijk stap voor stap even of je dezelfde tussen-antwoorden hebt. Dan weet je waar je antwoord afwijkt.

Op vrijdag 10 mei 2024 om 20:42 is de volgende reactie gegeven
Ik gebruik 3 significantie. Moet ik bij deze vraag meer dan dat gebruiken om te rekenen?

Op vrijdag 10 mei 2024 om 20:49 is de volgende reactie gegeven
Zeker meer cijfers want de opgave is om na te rekenen dat de golflengte 655,95 nm is. Dat zijn 5 cijfers.


Op donderdag 9 mei 2024 om 20:58 is de volgende vraag gesteld
Hoi ik heb een vraagje over vraag 10. Er staat dat je in 2 significante cijfers moet afronden vanwege de optelregel. Maar je bent toch ook aan het delen, dus waarom moet je naar de delta labda kijken, die krijgt door min te doen?

Op donderdag 9 mei 2024 om 22:24 is de volgende reactie gegeven
Klopt, nadat je Δλ hebt uitgerekend doe je daarna nog een berekening waarbij je getallen met meer significante cijfers gebruikt.

Maar bij die berekening is Δλ het getal met het minst aantal significante cijfers en op dat aantal cijfers rond je het eindantwoord af. Vandaar 2 significante cijfers.

Op vrijdag 10 mei 2024 om 21:11 is de volgende reactie gegeven
Oke, bedankt!


Op dinsdag 7 mei 2024 om 10:48 is de volgende vraag gesteld
Kunt u vraag 12 uitleggen?

Op dinsdag 7 mei 2024 om 12:08 is de volgende reactie gegeven
Staat onder het tabje “uitleg”. (Staat per ongeluk 13 ipv 12). Laat weten als je iets niet snapt.