Inloggen

Morpho didius
vwo 2026, 1e tijdvak, opgave 4




Vraag 16

In de opgave staat dat er 8 elektronen in het molecuul zitten opgesloten binnen de ruimte van 1,27 nm. Volgens het uitsluitingsprincipe van Pauli kunnen er per energieniveau maar twee elektronen tegelijk zitten. Dit betekent dat in de grondtoestand de niveau 1 t/m 4 'vol' zitten. Bij kleinst mogelijke energieopname gaat er een elektron vanuit n=4 naar het eerstvolgende niveau (n=5). De energie die hiervoor nodig is is het verschil in energie tussen n=4 en n=5. Met de formule voor de energieniveau's in een energieput (En = n2h2/ 8mL2) vinden we dan

ΔE = E5 - E4

ΔE = 52·h2 / 8·m·L2 - 42·h2 / 8·m·L2

ΔE = (52 - 42)·h2 / 8·m·L2

ΔE =9·h2 / 8·m·L2

We vullen in met de gegevens uit de opgave en Binas tabel 7

h = 6,626·10-34 (constante van Planck)
m = 9,1094·10-31 kg (elektronmassa)
L = 1,27·10-9 m

en vinden

ΔE = 3,3617·10-19 J

Omgerekend van Joule naar elektronvolt (eV) vinden we

ΔE = 3,3617·10-19 / 1,602·10-19 = 2,0984 eV

Afgerond is dit 2,1 eV en gelijk aan de in de opgave genoemde fotonenergie.

Vraag 17

  • Zie afbeelding (figuur 3 en hieronder links). Een deel van het licht weerkaatst aan de bovenste lamel (links), een ander deel wordt doorgelaten en weerkaatst aan de lamel daaronder (rechts). Als deze golven samenkomen interfereren ze met elkaar waardoor ze elkaar kunnen versterkten of verzwakken. Hoe ze interfereren hangt af van het faseverschil dat ontstaat als gevolg van het weglengteverschil (Δx) door de langere weg die de rechter lichtstraal aflegt ten opzichte van de linker lichtstraal. Hiervoor geldt

    Δφ = Δx / λ

    In de opgave staat dat de lichtsnelheid in een lamel 1,5 keer kleiner is dan die in lucht. Dit betekent dat de lichtstraal er 1,5 keer langer over doet en daarbij dezelfde vertraging ondergaat als wanneer de dikte niet 80 nm maar 1,5·80 = 120 nm zou zijn. Nadat de lichtstraal door lamel 1 heen is gaat de lichtstraal door 120 nm lucht. Nadat de lichtstraal is weerkaatst legt hij dezelfde weg in omgekeerde volgorde nog een keer af. Voor totale weglengteverschil vinden we dan

    Δx = Δxlamel 1, heen + Δxlucht, heen + Δxlucht, terug + Δxlamel 1, terug

    Δx = 120 nm + 120 nm + 120 nm + 120 nm = 480 nm

    Voor het faseverschil vinden we dan

    Δφ = 480 / 480 = 1,00

  • Bij een faseverschil van een geheel getal interfereren golven constructief en versterken ze elkaar. Bij andere golflengtes dan 480 nm is dit faseverschil geen heel getal en van al het zichtbare licht worden alleen golven van 480 nm zo versterkt. Vandaar dat 480 nm sterker aanwezig zal zijn in het licht dat weerkaatst op de vleugels van de Morpho didius vlinder waardoor deze blauw van kleur is.


Vraag 18

In figuur 4 (hieronder rechts) herkennen we de 0de en 1de orde pieken die ontstaan bij afbuiging van licht door een tralie. Voor de 1e orde (n=1) lezen we af dat licht onder een hoek van 50° wordt afgebogen. Hiermee kunnen we de tralieconstante (d) berekenen. Uit de tralieformule (d·sin αn = n·λ) volgt

d = n·λ / sin αn

Invullen van

n = 1
α1 = 50°
λ = 480·10-9 m

geeft

d = 1·480·10-9 / sin 50°

d = 6,2660·10-7 m

De tralieconstante is de afstand tussen de openingen in een tralie. Voor het aantal richels per centimeter vinden we dan

1·10-2 m / 6,2660·10-7 m = 15959

Afgerond op twee significante cijfers zijn dit 1,6·104 richels per cm.














morphodidius-1



Vraag over "Morpho didius"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Morpho didius

Op zaterdag 7 nov 2026 om 17:20 is de volgende vraag gesteld
Beste Erik,

Ik snap deze zin bij de uitleg van vraag 16 niet: Bij kleinst mogelijke energieopname gaat er een elektron vanuit n=4 naar het eerstvolgende niveau (n=5).

Op zaterdag 7 nov 2026 om 17:26 is de volgende reactie gegeven
Ook begrijp ik niet helemaal hoe je bij vraag 16 die formule zo omschrijft.

Erik van Munster reageerde op zaterdag 7 nov 2026 om 20:02
Zou eerst even de videoles “deeltje in een energieput” kijken (staat bij de videolessen onder het kopje Quantumfysica). Daar zie je hoe je de energieën berekent en ook wat voorbeelden.

Erik van Munster reageerde op zaterdag 7 nov 2026 om 20:05
Eigenlijk is het geen omschrijven wat je doet. Het is het invullen van de formule voor En voor n=5 en n=4 en ze dan van elkaar aftrekken.