Inloggen

Grafieken met Excel

Bij het tekenen van diagrammen en grafiek wordt vaak gebruik gemaakt van het programma Excel. Het tekenen van een grafiek met Excel is supermakkelijk en voor je het weet staat de grafiek op je scherm. Tenminste... zo lijkt het. Bij natuurkunde worden er een paar specifieke eisen aan een grafiek gesteld waar Excel helaas geen rekening mee houdt. Hieronder uitleg over hoe je dan wél een goede natuurkundegrafiek maakt met Excel.

Voorbeeldgrafiek

Hieronder leg ik aan de hand van een voorbeeld uit hoe je een grafiek tekent met Excel die natuurkundig gezien in orde is. Het voorbeeld gaat over een serie metingen van de massa van een bepaald volume vloeistof. Wil je het voorbeeld zelf op je eigen computer bekijken?
Download het hier: voorbeeldgrafiek.xls

Er bestaan verschillende versies van Excel. Hou er rekening mee dat Excel er bij jou misschien net iets anders uitziet. Soms kunnen knoppen en opties op een andere plaats zitten of in een ander menu staan.

Getallen in kolommen

Voordat je een grafiek kunt maken moet je de getallen in Excel invoeren. Dit doe je in kolommen. Het is de gewoonte om de onafhankelijke grootheid links te zetten (deze komen straks op de x-as) en de afhankelijk grootheid rechts (deze komen straks op de y-as). De getallen zelf voer je zonder eenheid in. Het is gebruikelijk (maar het hoeft niet) om bovenaan de kolom aan te geven welke grootheid en eenheid bij de kolom hoort.

Grafiektype 'Spreiding'

Voor maken van de grafiek moet je eerst de cellen waar de meetwaarden staan selecteren. Dit doe je door met de muis over de cellen te slepen waarin je de getallen hebt ingevoerd. Hierna kies je in het menu boven voor 'Invoegen'. In de menubalk die nu bovenin verschijnt kun je kiezen voor verschillende grafiektypes. Het grafiektype je moet hebben is "Spreiding". In de Engelse versie van Excel heet dit type "XY-diagram". Je kunt bij Spreiding ook weer kiezen voor meerdere opties. Kies degene die alléén de markeringen (meetpunten) weergeeft en NIET de optie met een lijn.

Aanpassen van de assen

De grafiek staat nu als het goed is op je scherm. De assen zijn automatisch aangepast aan de meetwaarden en als het goed is staan alle meetpunten nu in de grafiek. Toch kan het zo zijn dat je de getallen op de as wil aanpassen. Dit kan door met je rechtermuistoets op een getal bij de as te klikken en voor "As opmaken" te kiezen. Je kunt nu veranderen wat de maximale en minimale waarden op de as zijn en ook het lettertype en zo.

As-titels

Bij natuurkunde ben je altijd verplicht om bij de assen aan te geven welke grootheid staat aangegeven en welke eenheid hierbij gebruikt is. Als je op het diagram klikt zie je bovenin de optie "Indeling" staan onder "Hulpmiddelen voor grafieken". Als je hierop klikt zie je vanzelf "Astitels" verschijnen in de menubalk. Kies voor zowel de horizontale als de verticale as voor het toevoegen van een astitel. Als je hierna in de grafiek zelf op de astitel klikt kun je deze zelf aanpassen. Eventueel kun je op deze manier ook zelf een grafiektitel toevoegen.

Trendlijn toevoegen

Vaak moet je bij natuurkunde door de meetpunten een lijn tekenen die zo goed mogelijk bij de meetpunten past. Als je in Excel kiest voor een lijn tussen meetpunten verbindt Excel gewoon de meetpunten met elkaar. Dit is echter NIET hoe je bij natuurkunde een lijn door meetpunten trekt dus we moeten een andere manier gebruiken om Excel te laten doen wat we willen. In Excel heet een lijn die zo goed mogelijk bij de meetpunten past een "trendlijn". Als je op het diagram kiest en weer voor "indeling" kiest zie je ook de optie "Trendlijn" staan. Als je hierop klikt en kiest voor "meer Opties" kun je alles precies zo instellen als je wilt. Als je een rechte lijn wilt kies je voor "Lineair". Als je de lijn door het punt (0,0) wil laten lopen kun je het "Snijpunt met de Y-as" instellen op 0. Ook kun je de vergelijking van de lijn in de grafiek laten opnemen. Zo weet je ook meteen de richtingscoefficient.



Meer opties

Deze handleiding is alleen bedoeld om te laten zien hoe je snel een goede grafiek krijgt die je kunt gebruiken in je natuurkundeverslag. Je kunt met Excel nog veel meer dingen met je grafiek doen. Als je met de rechtermuistoets op het diagram klikt kun je bijvoorbeeld via "Gegevens Selecteren" een tweede grafieklijn toevoegen aan je diagram. Handig om te weten is dat een grafiek een 'Reeks' heet in Excel* Ook kun je van alles aan het uiterlijk van je grafiek aanpassen: van de lijndiktes van de rasterlijntjes tot de symbooltjes van de meetpunten. Meer informatie kun je vinden in Excel zelf. Bijvoorbeeld in de online handleiding of via de helppagina's. Maar je kunt er ook achter komen door het gewoon te proberen.

*De woorden 'diagram' en 'grafiek' worden vaak door elkaar gebruikt. Ook ik ben hier niet altijd consequent in. Officieel heet het plaatje met een ruitjesachtergrond waarin m.b.v. meerdere assen meetpunten in worden gezet een 'diagram'. Een serie meetwaarden die bij elkaar horen en die in een diagram wordt weergegeven wordt een 'grafiek' genoemd. Een diagram kan meerdere grafieken bevatten.





Tips bij het leren
Tips voor het voorbereiden en trainen voor een natuurkundetoets of examen.

BINAS
Waar staat wat in BINAS? Welke editie van BINAS heb je nodig? Alles over het gebruik van BINAS.

Modelleren
Alles over rekenmodellen. Met 10 voorbeeldmodellen waar je zelf aan kunt werken.

Examentips
Binnenkort centraal examen natuurkunde? Kijk hier voor tips.

Grafieken met Excel
Leer hoe je met Excel een goede natuurkundegrafiek tekent.

CCVX-examens natuurkunde
Toelatingsexamen natuurkunde aan de universiteit.

Centraal- en schoolexamen
Waaruit bestaat het eindexamen natuurkunde?

Schoolboeken natuurkunde
Overzicht van de verschillende schoolboeken voor natuurkunde.

PTA
PTA staat voor "Programma van Toetsing en Afsluiting". Wat houdt dit nou precies in?

Praktische Opdrachten
Op zoek naar een leuk PO voor natuurkunde? Kijk hier voor ideeën.

Formules natuurkunde
De belangrijkste formules op een rijtje. Met uitleg symbolen en eenheden.

21+ toets natuurkunde
Toelatingsexamen voor HBO-opleidingen voor leerlingen van 21 jaar of ouder .

Examentraining natuurkunde?
Doe het zelf, gewoon lekker thuis.

Taak natuurkunde
Voor als je in de zomervakantie een taak hebt gekregen...

Rekenmachines
Alles over het gebruik van de rekenmachine bij natuurkunde.

Herexamen/2e tijdvak
Alles over natuurkunde-examen in het 2e tijdvak.

Staatsexamen natuurkunde
Haal je deelcertificaat via het staatsexamen.

N-termen
Alles over de normering en berekening van je CE-cijfer

Schoolabonnement
Met een schoolabonnement hebben alle leerlingen in een klas, cluster of jaarlaag toegang tot alle materiaal.

Verslag natuurkunde
Natuurkundeverslag schrijven? Alles waar je op moet letten.