Inloggen

Halveringsdikte & röntgenfoto's

Als röntgenstraling door het menselijk lichaam heen gaat wordt de straling meer geabsorbeerd door bot dan door zachtere weefsels. Dit komt omdat de halveringsdikte van bot voor röntgenstraling kleiner is dan die voor zachter weefsel. In deze videoles hoe van dit verschil in halveringsdikte gebruik wordt gemaakt bij röntgenfoto's.



Voor het afspelen van de videoles 'Halveringsdikte & röntgenfoto's' moet je ingelogd zijn
Nieuwsgierig? Kijk een demoles:
Voorvoegsels / Harmonische trilling / ElektronVolt

Voorkennis

Ioniserende straling

Formules

 
Verzwakking straling
(röntgen- & γ-straling)
I = I0·½d/d½ I = intensiteit (W)
I0 = opvallende intensiteit (W)
d = diepte (cm)
d½ = halveringsdikte (cm)

Moet ik dit kennen?

De stof in videoles "Halveringsdikte & röntgenfoto's" hoort bij:

HAVO:       Centraal examen (CE)
VWO: : Centraal examen (CE)

(In het oude examenprogramma: HAVO:geen examenstof VWO:geen examenstof)

Test jezelf - "Halveringsdikte & röntgenfoto's"

Maak onderstaande meerkeuzevragen, klik op 'nakijken' en je weet meteen de uitslag. Als je één of meer vragen fout hebt moet je de videoles nog maar eens bekijken.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3
Welke van onderstaande stoffen heeft de grootste halveringsdikte bij 0,05 MeV?

Wat wordt de intensiteit van rontgenstraling (0,05 MeV) na 4,0 cm zacht lichaamsweefsel?

Wat zou het antwoord op de vorige vraag zijn als de straling door 4,0 cm bot i.p.v. zacht weefsel was gegaan?

bot
ijzer
lood
41% van I0
7,7% van I0
6,3% van I0
41% van I0
7,7% van I0
6,3% van I0


Extra oefenmateriaal?

Oefenopgaven over het onderdeel ioniserende straling & medische beelden vind je in:
FotonIoniserendeStralingHAVO.pdf
FotonIoniserendeStralingVWO.pdf

Examenopgaven

Recente examenopgaven waarin "Halveringsdikte & röntgenfoto's" een rol speelt (havo/vwo):
Inwendige bestraling (v), Onderzoek van bot met calcium-47 (v), Thalliumscintigrafie (v), Verontreinigd Technetium (h),

Vraag over "Halveringsdikte & röntgenfoto's"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Halveringsdikte & röntgenfoto's

Op woensdag 23 mei 2018 om 19:45 is de volgende vraag gesteld
Op 0:30s maakt u een foutje waarbij u zegt dat "de intensiteit die hangt af van de beginintensiteit maal een half *maal* d gedeeld door d½". Het moet natuurlijk tot de macht zijn ;)

Erik van Munster reageerde op woensdag 23 mei 2018 om 19:57
Klopt, ik ben ook niet perfect :)


Sander Keulen vroeg op zaterdag 13 jan 2018 om 15:05
Hallo,
Wat is in deze context dan precies de betekenis van intensiteit?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 13 jan 2018 om 17:31
De definitie van intensiteit is de hoeveelheid stralingsenergie die op een oppervlak valt of door een oppervlak heengaat per vierkante meter. De eenheid van intensiteit is dan ook W/m^2 (Watt per vierkante meter).

Het gaat in deze videoles niet zozeer om de intensiteit zelf maar met hoeveel % de intensiteit afneemt als straling door een materiaal heengaat.


Op zaterdag 18 nov 2017 om 15:03 is de volgende vraag gesteld
Hoi,
Ik heb een vraag wat betreft de formule die hierboven gebruikt wordt. Ik heb op dit moment een vraag en daarbij moet je de d uitrekenen, maar ik weet niet hoe je dit moet intypen op je rekenmachine. Zou u mij misschien daarmee kunnen helpen?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 18 nov 2017 om 15:58
Als je een vraag hebt waarbij je de dikte d moet uitrekenen kun je dit met logaritmen doen. Logaritme is het omgekeerde van machtsverheffen en als je de logaritme met grondtal 0,5 neemt kun je uitrekenen hoe groot de macht is.

Als je een voorbeeld wil zien waarbij ik voordoe wat je precies moet doen: Kijk even bij de uitwerking van de opgave "röntgenfoto". Dit is opgave 21 van het hoofdstuk IoniserendeStralingVWO. Opgave en uitwerkingen kun je vinden via "Oefenen" in het menu hierboven.

Hoop dat je hiermee verder komt...


Op dinsdag 14 mrt 2017 om 16:13 is de volgende vraag gesteld
Hoi,

Ik moet een verslag maken over een practicum die we hebben uitgevoerd over straling.
Doel van de proef: bepalen van de plaats van enkele in een voorwerp verborgen loodplaatjes en schatten en berekenen van de dikte van deze loodplaatjes.
Wat we moesten doen: de intensiteit meten van achtergrondstraling en daarna intensiteit meten om verschillende afstanden op bakje met loodplaatjes.
Resultaten: op 2 verschillende plekken was de intensiteit duidelijk lager. De conclusie die we konden trekken was dat daar waarschijnlijk de loodplaatjes plaats zouden vinden.
Op deze site( http://stralenpracticum.nl/wp-content/uploads/sites/71/2015/12/werkblad_11-2013-opsporen-lood.pdf ) staat onze opdracht: voor mij is opdracht 2, puntje 3, niet duidelijk hoe ik een schatting kan maken...


Hopelijk kunt u helpen
mvg.

Erik van Munster reageerde op dinsdag 14 mrt 2017 om 16:32
Hangt ervan af waar de lijntje voor Id en de gemiddelde intensiteit bij de loodplaatjes staan in jouw grafiek.

Als de intensiteit op de plaats van een loodplaatje precies gelijk is aan de intensiteit na één halveringsdikte (Id) is het makkelijk: Dan is d gelijk aan 1,2 cm.

Als het de helft van Id is is het 2 keer 1,2 = 2,4 cm. Als de intensiteit hóger is dan Id is de dikte kleiner dan 1,2 cm. Hoeveel precies is lastig maar dit is maar een schatting. Je mag een beetje gokken.


Yungru Woo vroeg op vrijdag 23 dec 2016 om 20:04
Beste Erik,

In mijn boek staat een som waar ik een vraag over had, de vraag luidt:

In een ruimte bevindt zich een (mono-energetische) stralingsbron met een energie van 200 keV. De muren van die ruimte mogen maximaal 1% van de straling doorlaten. Bereken de minimale dikte van de muren wanneer er lood gebruikt wordt (verwaarloos de verzwakking van de straling in de andere bouwmaterialen).

Uitwerking: bekend is dat I(d)/Io = 0,001.

*mijn vraag is waar die 0,001 vandaan komt, de Io is 100 maar 1% doorlating is toch 0,01?

Erik van Munster reageerde op vrijdag 23 dec 2016 om 21:14
Dag Yungru,

Als er 1% van de straling wordt doorgelaten is I(d)/I0 inderdaad 0,01 en géén 0,001. Weet ook niet hoe ze hier bij komen. Misschien stond er in de opgave promille in plaats van procent?

Erik

Yungru Woo reageerde op vrijdag 23 dec 2016 om 21:47
Beste Erik,

Er staat geen promille in de opgave, waarschijnlijk is het dan een fout in het boek. In ieder geval bedankt voor het antwoorden!

Groetjes


Sobia Laghari vroeg op dinsdag 24 nov 2015 om 23:37
De halveringsdikte van zachte delen van het lichaam moet toch juist kleiner zijn dan voor harde delen. Omdat de stof niet zo dik hoeft te zijn zodat de helft van de atoomkernen vervalt. Ik snap het niet echt meer.

Erik van Munster reageerde op woensdag 25 nov 2015 om 08:13
Halveringsdikte is de dikte die nodig is om 50% van de straling tegen te houden.

Een kleine halveringsdikte betekent dat een dun laagje al straling tegenhoudt.

Een grote halveringsdikte betekent dat er juist een hele dikke laag nodig is om straling tegen te houden. Straling gaat hier dus makkelijker doorheen.

Dus:
Kleine d1/2: straling wordt goed tegengehouden
Grote d1/2: straling kan er makkelijk doorheen

Hoop dat je hier iets verder mee komt.

(Ik snap dat je het vergelijkt met vervaltijd van atoomkernen maar dit is echt iets anders. Maakt het eerder verwarrend)


Op zaterdag 29 mrt 2014 om 21:30 is de volgende vraag gesteld
Dit is 7,6749 %. Afronden op twee cijfers levert 7,7%. Bovendien wordt ervan uitgegaan dat het bot zich buiten het lichaam bevindt. Er wordt namelijk niet, zoals in het filmpje, rekening gehouden met omliggende weefsels.

Erik van Munster reageerde op zondag 30 mrt 2014 om 10:25
Klopt wat je zegt. Ik heb de vraag aangepast en nu klopt het weer. Dank voor je oplettendheid.