Inloggen

Fase & gereduceerde fase

Fase van een trilling is een getal wat aangeeft hoeveel trillingen of delen van een trilling al doorlopen zijn op een bepaalde tijd. Fase speelt een belangrijke rol bij het vergelijken van verschillende trillingen. In deze videoles uitleg over hoe de fase en de gereduceerde fase van een trilling bepaald kan worden.



Voor het afspelen van de videoles 'Fase & gereduceerde fase' moet je ingelogd zijn
Nieuwsgierig? Kijk een demoles:
Voorvoegsels / Harmonische trilling / ElektronVolt

Voorkennis

Trilling, trillingstijd, frequentie

Formules

 
Faseverschil bij trilling Δφ = Δt/T Δφ = faseverschil
Δx = tijdsverschil (s)
T = trillingstijd (s)

Moet ik dit kennen?

De stof in videoles "Fase & gereduceerde fase" hoort bij:

HAVO:       geen examenstof
VWO: : Centraal examen (CE)

(In het oude examenprogramma: HAVO:CE VWO:CE)


 
 

Een aan een veer hangende massa wordt naar beneden getrokken en losgelaten. Na 3,6 s is de fase van het massa-veersysteem 3,75. Bereken de frequentie waarmee de massa op-en-neer trilt.

2,1 Hz 1,0 Hz 0,96 Hz 0,97 Hz 3,4 Hz 1,3 Hz 3,1 Hz 4,7 Hz


Extra oefenmateriaal?

Oefenopgaven over het onderdeel trillingen & golven vind je in:
FotonTrillingenGolvenVWO.pdf

Examenopgaven

Recente examenopgaven waarin "Fase & gereduceerde fase" een rol speelt (havo/vwo):
Buiging bij een enkelspleet (v),

Vraag over "Fase & gereduceerde fase"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Fase & gereduceerde fase

Op dinsdag 20 nov 2018 om 22:40 is de volgende vraag gesteld
Wat is het verschil tussen de tijdsverschil en de periode van een trilling. Dat vroeg ik mij af bij het voorbeeld van 3:28.
Alvast bedankt.

Erik van Munster reageerde op woensdag 21 nov 2018 om 08:34
De periode van een trilling (T) is hoe lang hij over één hele trilling doet. Dit normaal gesproken een constante en als de trilling eenmaal begonnen is verandert deze niet.

Tijdverschil is in dit voorbeeld het verschil tussen twee tijden die ik hier willekeurig als voorbeeld heb uitgekozen om faseverschil uit te kunnen rekenen. (Ik had hiervoor ook andere tijden kunnen kiezen).


Op zaterdag 13 okt 2018 om 14:42 is de volgende vraag gesteld
Beste Erik,
Als de fase bijvoorbeeld 2 is is de gereduceerde fase dan 0 want alle hele getallen eraf of is hij dan 1?
Alvast bedankt!

Erik van Munster reageerde op zaterdag 13 okt 2018 om 17:30
Je noemt de gereduceerde fase bij gehele getallen 0.

Overigens gaat het in de praktijk meestal niet om de fase maar om het faseVERSCHIL tussen 2 verschillende trillingen of golven of punten.

Een gereduceerd faseverschil van 0 wordt ook wel “in fase” benoemd ene betekent dat 2 dingen “gelijk lopen”


Sander Keulen vroeg op dinsdag 8 mei 2018 om 20:15
Hoi,

In een oud examen moet je in de opdracht het verschil in afstand AB dat een extra faseverschil geeft van 0,015 bereknen. Ze gebruiken hier de formule in binas fase-achterstand, dat begrijp ik. Daarna gebruiken ze de formule voor de golfsnelheid, hierin snap ik echter niet waarom ze voor de snelheid de lichtsnelheid nemen. Er staat alleen in de opdracht dat het gaat om radiogolven, verder niks.

Groetjes,
Sander

Erik van Munster reageerde op dinsdag 8 mei 2018 om 20:24
Radiostraling gaat net zoals andere soorten elektromagnetische straling ( infrarood, licht, uv, röntgen, gamma) altijd met de lichtsnelheid. Vandaar.


Eva Haverkort vroeg op zaterdag 31 mrt 2018 om 13:12
Hoi,

In mijn natuurkundeboek staat "Alle deeltjes tussen twee knopen hebben op elk moment dezelfde gereduceerde fase, hun faseverschil is 0, ze zijn onderling in fase. (Het faseverschil tussen de deetljes aan weerzijden van een knoop is 0,5, ze zjn onderling in tegenfase.)

Ik dacht dat de gereduceerde waarde het deel van de golg is na de laatste voltooide golf. Een golg heeft twee 2 buiken en drie knopen, dus dan kan hebben de deetljes tussen twee knopen toch een ander deel van de trilling afgelegd en kunnen ze niet dezelfde gereduceerde fase hebben?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 31 mrt 2018 om 13:37
Het stukje in je natuurkunde boek gaat over een staande golf. Dit is een golf die, zoals de naam al zegt, zich niet een een bepaalde richting verplaatst. Bij een staande golf liggen de knopen en buiken vast en blijven op hun plaats.

Jouw vraag gaat, denk ik, over een lopende golf i.p.v. een staande golf. Hierbij is het inderdaad zo dat twee punten niet in fase zijn omdat, inderdaad, het ene punt al een groter gedeelte van de trilling heeft afgelegd dan het andere punt.

(Als je meer wil weten over het verschil tussen lopende en staande golven: Zie de videoles: "Snaren & staande golven".)

Eva Haverkort reageerde op zaterdag 31 mrt 2018 om 13:59
Beste Erik,

Dankuwel voor uw antwoord. Hoe weet je dan het faseverschil bij een staande golf? Of kan het faseverschil alleen 1/2 zijn bij een staande golf?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 31 mrt 2018 om 14:17
Bij een staande golf is het faseverschil zoals het in je natuurkundeboek staat: Per halve golflengte is het steeds afwisselde 0 en 1/2. Maar het is makkelijker om gewoon het plaatje voor je te zien van een staande golf. Dan zie je in één keer wat er bedoeld wordt.


Amber Benhammou vroeg op dinsdag 28 nov 2017 om 10:36
Beste Erik,
Ik begrijp nog niet echt het verschil tussen T en t in deze context. Zou u mij dit uit kunnen leggen?

Erik van Munster reageerde op dinsdag 28 nov 2017 om 13:24
T is de trillingstijd van de trilling. Dit is iets wat voor een bepaalde trilling vastligt en constant blijft. Kleine letter t is de tijd.

Stel bijvoorbeeld dat de trillingstijd van een trilling 5,0 s is je wilt weten:
a) De fase van de trilling op t = 0 s
b) De fase van de trilling op t=7,5 s

Voor vraag a:
φ = t/T = 0 / 5,0 = 0
De fase is dus 0

Voor vraag b:
φ = t/T = 7,5 / 5,0 = 1,5
De fase is dus 1,5


Op zaterdag 28 okt 2017 om 09:58 is de volgende vraag gesteld
Beste Erik,
Bij vraag 2 van de oefenopgave moet je t/T doen. Maar T is toch 20x10-3. Dan zal er 5.5x10-3. Hoe zit dit?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 28 okt 2017 om 12:19
Klopt. T = 20x10^-3 s. Als je het dan uitrekent krijg je

fase = t/T
fase = 0,11 / 20x10^-3
fase = 5,5

(Je moet er bij het berekenen wel voor zorgen dat je de [EXP]-toets van je rekenmachine gebruikt of dat je 20x10^-3 tussen haakjes zet).


Op donderdag 3 mrt 2016 om 20:41 is de volgende vraag gesteld
Beste Erik,
Klopt het dat in het filmpje de trillingstijd en het tijdsverschil op de verkeerde plek wordt ingevuld in de formule? Want er staan 22/33, dat zou toch 33/22 moeten zijn?

Erik van Munster reageerde op donderdag 3 mrt 2016 om 21:19
Klopt, hier had inderdaad 33/22 op het scherm moeten staan. (Uitkomst blijft wel een faseverschil van 1,5).

Dank voor je oplettendheid.

Dank voor je oplettendheid.


Bodine Kuiper vroeg op zaterdag 7 nov 2015 om 14:22
Beste Erik,
Ik vroeg me af of de fasehoek en plaatsfunctie in een bepaald filmpje wordt uitgelegd. Ik hoor het graag!

Erik van Munster reageerde op zondag 8 nov 2015 om 00:25
Fasehoek is hetzelfde als fase alleen uitgedrukt in graden (of radialen). Een fase van 0,5 komt dus overeen met een fasehoek van 180 graden of pi radialen. Fasehoek is dus een andere manier om fase uit te drukken.
(Hoort trouwens niet bij de officiele examenstof)

Met plaatsfunctie wordt een functie bedoeld waarmee de plaats als functie van de tijd kan worden uitgerekend. Bv:

x(t)=x0 + v*t

Met x0 de beginsnelheid en v de snelheid. Ook plaatsfuncties horen niet bij het officiele examen programma. In principe kun
je alle opgaven waarbij de plaats moet uitrekenen ook doen met de gewone formules. Plaatsfuncties heb je dus niet echt nodig.

Bodine Kuiper reageerde op zondag 8 nov 2015 om 00:46
Goed om te weten, hartelijk dank voor de extra uitleg!


Op vrijdag 8 feb 2013 om 17:52 is de volgende vraag gesteld
Bij 03:28 heb je T/∆t gedaan ipv ∆t/T (22/33 ipv 33/22). Klein foutje.

Erik van Munster reageerde op vrijdag 8 feb 2013 om 19:59
Klopt, daar had natuurlijk moeten staan 33/22. Uitkomst is wel 1,5. Dank voor je oplettendheid.


Op woensdag 28 nov 2012 om 20:24 is de volgende vraag gesteld
Wat is de gereduceerde fase dan als de fase zelf kleiner is dan 1?

Erik van Munster reageerde op woensdag 28 nov 2012 om 23:40
Hetzelfde als de fase: Als de fase bijvoorbeeld 0,4 is, is de gereduceerde fase ook 0,4. Alleen als de fase groter dan 1 trek je voor de gereduceerde fase alle gehele getallen ervan af.