Inloggen

Schadelijkheid & dosisequivalent

De schadelijkheid van straling hangt niet alleen af van de duur van de blootstelling en de plaats op het lichaam maar ook van de soort straling: Door het grote ioniserende vermogen is α-straling 20 keer schadelijker dan andere stralingssoorten bij dezelfde stralingsenergie (weegfactor=20). In deze videoles wordt uitgelegd dat de schadelijkheid wordt uitgedrukt in een getal: het dosisequivalent. Symbool H, eenheid de Sievert (Sv).



Voor het afspelen van de videoles 'Schadelijkheid & dosisequivalent' moet je ingelogd zijn
Nieuwsgierig? Kijk een demoles:
Voorvoegsels / Harmonische trilling / ElektronVolt

Voorkennis

Ioniserende straling, ioniserend vermogen, dracht

Formules

 
Dosisequivalent H = wR· Eabs/m H = dosisequivalent (Sv)
wR = weegfactor
Eabs = geabsorbeerde energie (J)
m = massa (kg)

BINAS

Belangrijke tabel(len) in Binas: 27D

Moet ik dit kennen?

De stof in videoles "Schadelijkheid & dosisequivalent" hoort bij:

HAVO:       Centraal examen (CE)
VWO: : Centraal examen (CE)

(In het oude examenprogramma: HAVO:CE VWO:CE)

Test jezelf - "Schadelijkheid & dosisequivalent"

Maak onderstaande meerkeuzevragen, klik op 'nakijken' en je weet meteen de uitslag. Als je één of meer vragen fout hebt moet je de videoles nog maar eens bekijken.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3
Iemand loopt 0,8 mSv aan straling op. Hoe gevaarlijk is dit?

Bij welke van onderstaande stralingssoorten is de factor Q in de berekening van het dosisequivalent het grootst?

Door een vergissing bij een experiment met radioactieve stoffen staat je lichaam (50 kg) bloot aan γ-straling. Je absorbeert in totaal 1,5 J aan straling. Bereken de dosisequivalent die je lichaam oploopt.

zeer gevaarlijk
acceptabel
totaal ongevaarlijk
α-straling
β-straling
γ-straling
5,0 mSv
10 mSv
30 mSv


Extra oefenmateriaal?

Oefenopgaven over het onderdeel ioniserende straling & medische beelden vind je in:
FotonIoniserendeStralingHAVO.pdf
FotonIoniserendeStralingVWO.pdf

Examenopgaven

Recente examenopgaven waarin "Schadelijkheid & dosisequivalent" een rol speelt (havo/vwo):
Radiumbad (h), Bliksem (h), Samarium-153 (h),

Vraag over "Schadelijkheid & dosisequivalent"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Schadelijkheid & dosisequivalent

Hanza Bokzini vroeg op zondag 21 mei 2017 om 14:31
Hallo Erik,

staat het ook nog ergens in Binas dat 1MeV gelijk is aan 1,602*10^-13 J?
Dan hoef ik het niet te onthouden haha.

Mvg,
Hamza

Erik van Munster reageerde op zondag 21 mei 2017 om 14:44
Zeker. In BINAS tabel 5 kun je vinden hoe je elektronvolt omrekent naar Joule en dat M voor '"mega" staat en 10^6 betekent kun je vinden in tabel 2. Zou natuurlijk mooi zijn als je het uit je hoofd wist maar het staat dus ook in BINAS, hoor.


Op donderdag 10 mrt 2016 om 18:14 is de volgende vraag gesteld
Hoi Erik
Bij het omrekenen kom ik uit op een verval
E=0.6x10^6 eV x 1.602x10^-19 (Nieuwe Binas 5)
E=9.612x10^-14 J.
waar zit mijn fout

groet,

Erik van Munster reageerde op vrijdag 11 mrt 2016 om 09:08
Je doet het prima hoor. Antwoord moet inderdaad zijn 9,612x10^-14 J. In het filmpje staat het fout.

(zie ook de reactie van Abel hieronder)


Akshay Baldan vroeg op maandag 30 dec 2013 om 21:05
Hoe ga je van MeV naar Joule ? u ging mij iets te snel bij dat rekenvoorbeeld.

Op maandag 30 dec 2013 om 21:07 is de volgende reactie gegeven
ooh laat maar ik weet het al

Erik van Munster reageerde op maandag 30 dec 2013 om 21:31
(ook voor andere bezoekers nog even)

1 MeV = 1,602*10^-13 Joule

en andersom:

1 Joule = 6,242*10^12 MeV

(kijk ook naar de videoles "ElektronVolt". 1 eV = 1,602*10^-19 Joule . MeV betekent "Mega-ElektronVolt". Er komt vanwege het "Mega" dus nog een factor 10^6 bij dus kom je op 1,602*10^-13 Joule)


Op zaterdag 20 jul 2013 om 16:46 is de volgende vraag gesteld
Maar moet je die formule wel uit je hoofd kennen?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 20 jul 2013 om 20:35
Nee, de formule wordt er in de opgave gewoon bijgegeven. Je hoeft hem dus niet uit je hoofd te leren maar je moet hem wel kunnen toepassen. Eigenlijk hetzelfde als de formules die wel in BINAS staan dus.


Abel Boeschoten vroeg op donderdag 20 jun 2013 om 22:06
hoi Erik,
ik zie hier als antwoord staan 9,6 x 10^-14 .
maar in het filmpje staat 9,6 x 10^-13 .
als ik het zelf uitreken krijg ik ook ^-14.
is het nou ^-13 of ^-14?

Erik van Munster reageerde op vrijdag 21 jun 2013 om 10:32
Hoi Abel,

Het moet zijn 9,6^-14 J (in het filmpje doe ik het fout).


Elaha Yousufzai vroeg op vrijdag 3 mei 2013 om 12:51
Hallo meneer, wij komen bij de berekening uit op 1.9224* 10^-9. wat doen wij fout?

Erik van Munster reageerde op vrijdag 3 mei 2013 om 14:05
Hoi Elaha,

Dan moet ik je berekening even zien. Ik kan alleen aan de uitkomst niet zien wat er niet klopt. Wat vind je voor

*Energie per verval?
*Energie per seconde?
*Geabsorbeerde energie?

Elaha Yousufzai reageerde op vrijdag 3 mei 2013 om 15:08
Sorry wij hadden een rekenfout gemaakt, nu kom ik wel goed uit. Trouwens we hebben veel baat bij uw video's. Bedankt!


Basma Alchalgie vroeg op maandag 11 mrt 2013 om 22:30
Hoe reken je bijvoorbeeld 0,60MeV naar (J)?

Erik van Munster reageerde op dinsdag 12 mrt 2013 om 11:14
Dag Basma,

Omrekenen van eV naar Joule:
Maal 1,602*10^-19

Omrekenen van Joule naar eV:
Delen door 1,602*10^-19

Hier is het dus 0,60*10^6 * 1,602*10^-19 = 9,6*10^-14 J

Meer informatie kun je vinden in de videoles "Elektronvolt"


Op zaterdag 2 feb 2013 om 16:20 is de volgende vraag gesteld
Staat de weegfactor Q in BINAS?

Erik van Munster reageerde op zaterdag 2 feb 2013 om 17:29
Nee, de weegfactor staat niet in BINAS, en ook de formule om dosisequivalent te berekenen niet.

Hanza Bokzini reageerde op zondag 21 mei 2017 om 14:33
Als je de nieuwe Binas hebt, dan staat hij in tabel 27D3. Misschien helpt dat je.


Melanie Koppenaal vroeg op zondag 20 mei 2012 om 11:20
Hallo meneer,
Mijn vraag is: hoe reken je Eabs uit? of moet deze gegeven zijn? Alvast bedankt

Erik van Munster reageerde op zondag 20 mei 2012 om 12:51
De geabsorbeerde energie (Eabs) is soms gegeven in een vraag. Anders kun je hem berekenen uit het aantal kernen wat vervalt en de energie per vervallen kern. Deze energie kun je of uit BINAS tabel 25 halen of uitrekenen uit het massaverschil. Je moet wel oppassen dat niet alle energie geabsorbeerd wordt. In de praktijk zal bijvoorbeeld energie van gammastraling meestal niet geabsorbeerd worden door het grote doordringende vermogen.