Inloggen

Speciale relativiteitstheorie

Uit het feit dat de lichtsnelheid voor alle waarnemers altijd hetzelfde is volgen een aantal vreemde conclusie die samen komen in de speciale relativiteitstheorie die Albert Einstein in 1905 opstelde. In deze videoles wordt aan de hand van een voorbeeld van een bewegende waarnemer in een trein en een stilstaande waarnemer op een perron uitgelegd dat dit onder andere tot de conclusie leidt dat tijd relatief is. Ten opzichte van een stilstaande waarnemer loopt de tijd langzamer voor een bewegende waarnemer. Dit effect is niet alleen schijnbaar maar bestaat ook echt: Alle processen; het lopen van een klok, je hartsel, je denksnelheid; verlopen langzamer als je snel beweegt vandaar dat de bewegende waarnemer hier zelf niks van merkt. Alleen als een bewegende waarnemer en een stilstaande waarnemer hun klokken vergelijken komt dit tijdsverschil naar voren.
3 1247
0:00 Start
0:07 Lichtsnelheid is constant
0:18 Voorbeeld trein
2:52 Tijd is relatief
3:02 Speciale relativiteitstheorie
3:10 Samenvatting

Voorkennis

Lichtsnelheid, eenparige beweging

Moet ik dit kennen?

De stof in videoles "Speciale relativiteitstheorie" hoort bij:

HAVO:       geen examenstof
VWO: : Keuzeonderwerp(SE)

(In het oude examenprogramma: HAVO:geen examenstof VWO:geen examenstof)

Test jezelf - "Speciale relativiteitstheorie"

Maak onderstaande meerkeuzevragen, klik op 'nakijken' en je weet meteen de uitslag. Als je één of meer vragen fout hebt moet je de videoles nog maar eens bekijken.
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3
Centraal uitgangspunt van de speciale relativiteittheorie is dat de … altijd hetzelfde is voor iedere waarnemer.

Twee lichtbronnen schijnen licht recht naar elkaar toe. Hoe groot is de snelheid van de fotonen van de ene lichtbron t.o.v. de tegemoetkomende fotonen van de andere lichtbron.

Hoe sneller een waarnemer beweegt, hoe … de tijd verstrijkt voor deze waarnemer en opzichte van een stilstaande waarnemer.

tijd
lichtsnelheid
eigen snelheid
0
c
2·c
langzamer
sneller
maakt niks uit


Extra oefenmateriaal?

Oefenopgaven over het onderdeel relativiteitstheorie vind je in:
FotonRelativiteitVWO.pdf

Vraag over videoles "Speciale relativiteitstheorie"?


    Hou mijn naam verborgen

Eerder gestelde vragen | Speciale relativiteitstheorie

Maartje Smits vroeg op vrijdag 21 jun 2019 om 05:38
Goedemiddag,

Ik begrijp niet helemaal waarom de tijd langzamer verloopt voor de bewegende waarnemer.
Ergens maak ik een denk fout want: voor de bewegende waarnemer is de tijd waarin de lichtbron heen en weer gaat toch korter dan de tijd van de persoon op de perron? Oftewel als de tijd korter is gaat het toch sneller en niet langzamer?

Mvg,

Maartje

Erik van Munster reageerde op vrijdag 21 jun 2019 om 10:35
Dat klopt, de tijd die de lichtstraal er over doet is voor een bewegende waarnemer korter. De stilstaande waarnemer ziet een langere tijd bij de bewegende waarnemer.

De bewegende waarnemer merkt hier verder niks van. Pas als de stilstaande waarnemer en de bewegende waarnemer hun klokken vergelijken wordt het verschil duidelijk.


Bekijk alle vragen (3)



Op maandag 27 mrt 2017 om 19:23 is de volgende vraag gesteld
Waarom kun je wel de snelheid van een auto bepalen, maar niet de snelheid van een raket zoals in een inertiaalstelsel?

Erik van Munster reageerde op dinsdag 28 mrt 2017 om 10:11
Voor alle snelheid geldt sowieso dat het altijd een snelheid ten opzichte van iets is. Bij een auto is dit meestal ten opzichte van het aardoppervlak. Bij de snelheid van een raket zul je eerst moeten bedenken ten opzichte van wat je de snelheid bepaalt. Ten opzichte van de aarde? Ten opzichte van een andere raket? Je kunt dus prima de snelheid van een raket bepalen maar het hangt er dus vanaf ten opzichte van wat.


Mina Hayawi vroeg op zaterdag 26 mrt 2016 om 21:54
Er is in de videolessen niet behandeld Hoe de tijd uitgezet wordt tegen de positie in diagrammen met voor de bewegende waarnemer een andere t-as. Zou dit uitgelegd kunnen worden?

Erik van Munster reageerde op zondag 27 mrt 2016 om 13:52
Dag Mina,

Klopt, ruimte-tijddiagrammen zit niet in de videolessen. Voor relativiteitstheorie bestaat geen landelijk geldende stofomschrijving. Iedere school beslist dus zelf welke onderwerpen er precies bij horen en welke niet. Omdat lang niet iedereen ruimte-tijddiagrammen hoeft te kennen bij relativiteitstheorie zitten ze nu niet bij de videolessen.

Ik ben wel bezig met extra oefenopgaven (+uitwerkingen) over relativiteitstheorie en hierin worden ook ruimtetijd-diagrammen uitgelegd en gebruikt. Verwacht deze over een paar weken af te hebben.

Als je nu een bepaalde opgave hebt waar je niet uitkomt mag je me ook gewoon mailen, hoor. (adres kun je vinden via "contact").